Suriyeli mültecilerin hukuka aykırı şekilde sınır dışı edilmesine son verin

Türkiye yetkilileri son birkaç aydır uluslararası hukuku ve iç hukuku ihlal ederek Suriyeli mültecileri Suriye’ye sınır dışı ediyor.

Geçici koruma kimlik belgesinin geçerlilik süresi dolan mülteciler, Türkiye yasaları izin verdiği halde kimlik belgelerini yenileyemiyor. Türkiye, mültecilerin Suriye’ye sınır dışı edilmesini durdurmalı ve geçici koruma kimlik belgelerini yenilemelerine izin vermelidir.

EK BİLGİ   
                                                                                         
3 milyon 600 binden fazlası Suriyeli olmak üzere toplamda yaklaşık 4 milyon mülteciye ev sahipliği yapan Türkiye, dünyanın en yüksek sayıda mülteciyi barındıran ülkesidir. Teoride, Türkiye’deki tüm Suriyeli mültecilere “Geçici Koruma” statüsü verilmiştir, ancak Suriyeli mültecilerin sağlık ve eğitim de dahil olmak üzere temel hizmetlere erişebilmek için kayıtlı olmaları ve geçici koruma kimlik belgelerini almaları gerekiyor. Türkiye yetkilileri mültecilere barınma sağlamak için şimdiye kadar milyarlarca Avro harcadı, bunun için Avrupa Birliği’nden (AB) belirli miktarda mali destek aldı.

Türkiye’nin ve AB’nin iddialarının aksine, Türkiye mülteciler ve sığınmacılar için güvenli bir ülke değildir. Uluslararası Af Örgütü ve diğer insan hakları örgütleri, 2014 ile 2018 yılları arasında mültecilerin Suriye’ye sınır dışı edildiğine ilişkin güvenilir ve tutarlı kanıtlar topladı. Kişilerin ağır insan hakları ihlallerine uğrayabileceği bir yere sınır dışı edilmesi (refoulement), Türkiye’nin iç hukuku ve imzaladığı uluslararası anlaşmalar gereğince yasaktır. Suriyeli mülteciler sıklıkla Gönüllü Geri Dönüş Belgesi’ni imzalamaya zorlandıklarını veya bu belgeyi imzalamaları için kandırıldıklarını, zaman zaman belgenin yalnızca Türkçe yazılı olduğunu söylüyor. Mülteciler Suriye’ye sınır dışı edildikten sonra Geçici Koruma Kimlik Belgeleri iptal ediliyor. Türkiye’ye tekrar girmeyi başaranlar (sınır fiilen kapalı olduğu için neredeyse daima yasa dışı giriş yapabiliyorlar) yasal statüden yoksun kalıyor ve bu nedenle sınır dışı edilme olasılıkları artıyor.
Bazı mültecilerin yaşı ilerlemiş olan yakınlarını getirmek veya pasaportlarını yeniletmek gibi amaçlarla Suriye’ye gerçekten de gönüllü bir şekilde geri döndüğü oldu. Bu kişiler, Uluslararası Af Örgütü’ne, Türkiye’den ayrılmanın sonuçları hakkında bilgilendirilmediklerini ve (mecburen yasa dışı şekilde) tekrar giriş yaptıklarında Geçici Koruma Statülerinin iptal edildiğini öğrendiklerini söyledi.

Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM) 7 Ocak 2019’da yayınladığı genelgede, Geçici Koruma Kimlik Belgesi olup statüsünü kaybeden mültecilerin statülerinin tekrardan aktifleştirilebileceğini belirtiyordu. Ancak bilinmeyen bazı nedenlerden dolayı, bir kez kaybedildikten sonra Geçici Koruma Statüsünün yenilenmesi veya aktifleştirilmesi neredeyse imkansız görünüyor. Statünün nasıl kaybedildiği ise (örneğin geri dönüşün zorunlu mu gerçekten gönüllü mü olduğu ya da sadece kimlik belgesinin süresinin mi dolduğu) fark etmiyor.

22 Temmuz 2019’da İstanbul Valiliği, İstanbul’da kayıtlı olmayan tüm Suriyeli mültecilerin 20 Ağustos’a kadar kayıtlı oldukları şehre geri dönmesi gerektiğini duyurdu. GİGM daha sonra bu tarihi 30 Ekim’e uzattı. Temmuz’daki duyuru Suriye’ye sınır dışı uygulamalarının arttığı bir zamana rastladı ve mülteciler arasında panik yarattı. Benzer olayların Ekim ayında da yaşanmasından endişe ediliyor. İstanbul’da 500.000’in üzerinde kayıtlı Suriyeli mülteci ile kayıtlı olmayan veya başka bir şehirde kayıtlı olan binlerce mülteci bulunuyor. Suriyeli mültecilerin hiçbiri geri gönderme uygulamasına karşı tam anlamıyla koruma altında olmasa da Geçici Koruma Kimlik Belgesi olmayan, kayıtlı olduğu şehrin dışında bulunan veya çalışma izni olmadan çalışan mülteciler geri gönderilmeye karşı daha korumasızlar. 2018 sonu itibariyle yalnızca 68.000 civarında çalışma izni verilmişti. Bu da Türkiye’deki neredeyse tüm Suriyeli mültecilerin kayıt dışı çalıştığı anlamına geliyor.

Eylemi Paylaş:
11 2